Cách viết IELTS Writing Task 1 Academic Process (sơ đồ quy trình) và bài mẫu tham khảo

Trong IELTS Writing Task 1 Academic, ngoài biểu đồ cột hay biểu đồ tròn, đôi khi đề bài cũng ra dạng "sơ đồ quy trình" (Process Diagram). Sơ đồ quy trình mô tả quá trình sản xuất một sản phẩm nào đó hoặc dòng chảy của một hiện tượng tự nhiên, và thí sinh cần có khả năng mô tả quy trình này một cách khách quan và logic.

Khác với dạng bài so sánh số liệu, điều quan trọng ở đây là truyền đạt chính xác trình tự các bước và mối quan hệ nhân quả. Vì vậy, đây cũng là dạng bài khiến nhiều thí sinh bối rối không biết "nên bắt đầu viết từ đâu" hay "nên dùng cách diễn đạt nào".

Bài viết này sẽ giải thích dễ hiểu về đặc điểm của dạng bài sơ đồ quy trình, trình tự viết cơ bản, các cách diễn đạt hữu ích, và cách thực hiện thông qua bài mẫu tham khảo.

Dạng bài sơ đồ quy trình trong IELTS Writing Task 1 không kiểm tra khả năng phân tích hay so sánh số liệu, mà kiểm tra khả năng mô tả dòng chảy và các công đoạn theo trình tự. Dưới đây là những điểm khác biệt so với các dạng biểu đồ khác và những lưu ý cần thiết.

1. Không xuất hiện dữ liệu số

Bạn không cần so sánh con số hay tỷ lệ như biểu đồ đường hay biểu đồ cột. Thay vào đó, bạn cần mô tả đúng trình tự các công đoạn, các giai đoạn.

2. Điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng

Sơ đồ quy trình thường có điểm bắt đầu và điểm kết thúc. Ví dụ như "quy trình làm gạch từ đất sét" hay "vòng tuần hoàn nước từ mưa qua sông rồi trở về biển". Ở phần Overview, việc nắm bắt "điểm bắt đầu" và "điểm kết thúc" này là rất quan trọng.

3. Hai loại: hiện tượng tự nhiên và quy trình nhân tạo

Sơ đồ quy trình được ra đề có thể chia thành hai loại lớn sau đây.

• Quy trình nhân tạo: quá trình sản xuất sản phẩm công nghiệp (sản xuất gạch, sản xuất cà phê,...)
• Quy trình tự nhiên: vòng tuần hoàn trong tự nhiên (chu trình nước, vòng đời sinh trưởng,...)

4. Cần mô tả một cách khách quan

Hoàn toàn không cần nêu ý kiến hay suy đoán. Điểm mấu chốt là chỉ mô tả các yếu tố có trong hình bằng tiếng Anh trung lập và chính xác.

5. Điểm cần lưu ý về từ vựng và ngữ pháp

• Sử dụng nhiều thể bị động (is heated, are collected,...)
• Sử dụng các từ chỉ trình tự (first, next, subsequently, eventually) để mô tả trôi chảy
• Chú trọng cấu trúc 4 đoạn: "bức tranh tổng thể → chi tiết nửa đầu → chi tiết nửa sau"

Vì dạng bài sơ đồ quy trình mô tả dòng chảy công đoạn thay vì so sánh số liệu, nên việc xây dựng bố cục bài viết rất quan trọng. Trong IELTS Task 1 Academic, cấu trúc 4 đoạn văn sau đây là hiệu quả nhất.

1. Mở bài (Introduction)

• Diễn đạt lại đề bài để nêu "đây là quy trình gì".
• Vì không có số liệu, nên tóm gọn trong 1-2 câu ngắn gọn.
• Ví dụ: The diagram illustrates the process of producing bricks for the construction industry.

2. Tổng quan (Overview)

• Tóm tắt bức tranh tổng thể của quy trình.
• Nêu rõ điểm bắt đầu và kết thúc, số lượng bước và các yếu tố đặc trưng.
• Đây là phần được đánh giá cao trong tiêu chí chấm điểm của Task 1.
• Ví dụ: Overall, the process consists of seven stages, beginning with digging clay and culminating in the delivery of the bricks.

3. Giải thích chi tiết ① (Body 1: các công đoạn nửa đầu)

• Giải thích phần nửa đầu (từ khi bắt đầu đến giữa quy trình) của sơ đồ.
• Mô tả các công đoạn theo trình tự, tận dụng liên từ và từ chỉ thời gian.
• Ví dụ: first, then, next, after that, subsequently

4. Giải thích chi tiết ② (Body 2: các công đoạn nửa sau)

• Giải thích từ giữa quy trình đến giai đoạn cuối cùng.
• Nếu có sự phân nhánh hay hợp nhất, hãy đề cập đến.
• Cuối cùng, thể hiện quá trình đi đến "sản phẩm hoàn thiện hoặc kết quả".

Điểm cần lưu ý:

• Luôn giải thích theo trình tự thời gian
• Sử dụng tích cực thể bị động để mô tả một cách khách quan
• Không nên viết câu quá ngắn, hãy thêm các cách diễn đạt liên kết công đoạn để dòng chảy trở nên tự nhiên

Trong dạng bài sơ đồ quy trình, từ vựng giúp mô tả trôi chảy dòng chảy công đoạn và thể bị động để mô tả khách quan là rất quan trọng. Dưới đây là danh sách các cách diễn đạt hữu ích và thường gặp.

1. Cách diễn đạt trình tự

• first / firstly
• next / then
• after that
• subsequently
• following this
• afterwards
• in the next stage
• eventually / finally

Đây là những từ bắt buộc khi giải thích công đoạn theo trình tự thời gian. Chúng đóng vai trò như chất kết dính của bài viết.

2. Cách diễn đạt dòng chảy của quy trình

• begins with / starts with: bắt đầu bằng
• ends with / finishes with: kết thúc bằng
• is followed by: tiếp nối sau đó là
• consists of: bao gồm
• involves: liên quan đến
• undergoes: trải qua

3. Cách diễn đạt thể bị động (các động từ thường dùng)

• is heated (được đun nóng)
• is cooled (được làm nguội)
• is collected (được thu gom)
• is transported (được vận chuyển)
• is processed (được chế biến/xử lý)
• is delivered (được giao/vận chuyển đến)
• is stored (được lưu trữ)

Vì sơ đồ quy trình tập trung vào "cái gì được xử lý như thế nào" chứ không phải "ai làm", nên thể bị động chiếm vai trò trung tâm.

4. Cách diễn đạt hữu ích khi mô tả sơ đồ

• passes through: đi qua
• flows into: chảy vào
• moves to / goes into: di chuyển đến
• enters: đi vào
• exits: đi ra khỏi
• transforms into: biến đổi thành

5. Từ vựng dùng cho quy trình tự nhiên

• evaporation (sự bốc hơi)
• condensation (sự ngưng tụ)
• precipitation (sự giáng thủy/mưa)
• accumulation (sự tích tụ)
• cycle / circulation (chu trình/tuần hoàn)

Bí quyết:

• Kết hợp cách diễn đạt trình tự với thể bị động sẽ giúp bài viết trở nên logic và mang tính học thuật hơn. Ví dụ: First, the mixture is heated and subsequently cooled before being packaged.

Đề mẫu

The diagram shows the process of making bricks for the building industry.

Bài giải mẫu (khoảng 180 từ)

IntroductionThe diagram illustrates the process of producing bricks that are used in the construction industry.

OverviewOverall, the production of bricks involves seven main stages, starting with the digging of clay from the ground and culminating in the delivery of finished bricks to customers.

Body 1At the initial stage, clay is dug up by a digger and placed on a metal grid where larger pieces are broken down. The filtered clay then passes through a roller, after which sand and water are added to form a mixture. This mixture is shaped into bricks either by using a wire cutter or by pouring it into moulds.

Body 2In the subsequent stage, the raw bricks are dried in a drying oven for 24 to 48 hours. They are then heated in a kiln at moderate temperatures (200–980°C) before being exposed to a higher temperature (870–1300°C). Following this, the bricks are cooled in a cooling chamber for 48 to 72 hours. Finally, the finished bricks are packaged and delivered to the construction industry.

• Mở bài: diễn đạt lại đề bài để dẫn nhập
• Overview: tóm tắt số bước và điểm bắt đầu/kết thúc
• Thân bài: chia công đoạn thành nửa đầu và nửa sau, tận dụng cách diễn đạt trình tự và thể bị động
• Số từ: khoảng 180 từ, đáp ứng tiêu chuẩn của Task 1 (từ 150 từ trở lên)

Dạng bài sơ đồ quy trình trong IELTS Writing Task 1 Academic là một dạng bài đặc biệt, đo lường khả năng giải thích dòng chảy và công đoạn theo trình tự, thay vì so sánh số liệu.

Các điểm cần lưu ý như sau.

• Chú trọng cấu trúc 4 đoạn văn (Mở bài → Overview → công đoạn nửa đầu → công đoạn nửa sau)
• Làm rõ dòng chảy bằng các từ chỉ trình tự (first, next, subsequently, finally,...)
• Sử dụng nhiều thể bị động (is heated, are collected, is processed,...) để mô tả khách quan
• Luôn tóm tắt điểm bắt đầu và kết thúc trong phần Overview

Vì không có số liệu nên khó tạo ra sự khác biệt giữa các thí sinh khi cùng mô tả một sơ đồ, nhưng việc nắm chắc bức tranh tổng thể và viết được bài văn logic, dễ đọc chính là yếu tố quyết định điểm số.

Khi luyện tập, hãy sử dụng bộ đề chính thức và các đề thi trước đây, luyện tập lặp đi lặp lại khuôn mẫu bài viết và các cách diễn đạt có thể sử dụng - đây là con đường ngắn nhất để đạt điểm cao.